Strona główna Aktualności Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółek osobowych

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółek osobowych

119
PODZIEL SIĘ
odpowiedzialnośćza zaległości podatkowe spółek osobowych LEXAGIT.PL porady prawne online

Regulacje dotyczące odpowiedzialności wspólników spółek osobowych za zaległości podatkowe uregulowane zostały w ustawie z dnia 29 sierpnia 2017 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. 2017 poz. 201, z póżn. zm. – dalej „Ordynacja”). Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółek osobowych przedstawia się nieco inaczej niż odpowiedzialność za zobowiązania spółek osobowych o charakterze cywilnoprawnym. Celem artykułu jest zatem przybliżenie zasad dotyczących podatków.

Zgodnie z przepisami Ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2016, poz. 1037, dalej: „KSH”) odpowiedzialność wspólników spółek osobowych tj. spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej  i komandytowo-akcyjnej jest odpowiedzialnością subsydiarną. Oznacza to, że wierzyciel może żądać zaspokojenia roszczenia od wspólników dopiero w momencie, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Kto może odpowiadać za zaległości podatkowe spółki osobowej

Nieco inaczej przedstawia się sytuacja, jeżeli chodzi o zobowiązania podatkowe wspólników spółek osobowych.

Na podstawie art. 115 § 1 Ordynacji wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki.

Przepis zakłada zatem odpowiedzialność za zaległości podatkowe wspólników spółek cywilnych, jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo-akcyjnych. Ważne jest jednak, że z odpowiedzialności tej zostali zwolnieni wspólnicy bierni (tj. nie prowadzący spraw spółki  i jej nie reprezentujący). Odpowiedzialności za zaległości podatkowe nie będą zatem ponosili komandytariusze w spółce komandytowej oraz akcjonariusze w spółce komandytowo-akcyjnej.

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółek osobowych jest odpowiedzialnością solidarną. Polega ona na tym, że każdy ze wspólników odpowiada za całość długu, a wierzyciel może dochodzić całości lub części długu od wszystkich wspólników łącznie, od jednego z nich albo od każdego z osobna jak również wobec spółki.

Przy czym także i w tym przypadku jest tak, że egzekucja wobec wspólnika będzie mogła być podjęta jedynie w przypadku bezskuteczności (w całości lub w części) prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego.

Zakres odpowiedzialności wspólników i byłych wspólników

Odpowiedzialność wspólników spółek osobowych wskazanych w art. 115 Ordynacji obejmuje generalnie zaległości podatkowe spółki. Jako, że brak jest przepisów szczególnych przyjąć należy, ze odpowiedzialność ta dotyczy także innych należności wskazanych w art.  107 § 2 Ordynacji, tj. np. odsetek do zaległości podatkowych, podatków niepobranych lub pobranych ale nie wpłaconych, jeśli spółka pełniła funkcję płatnika lub inkasenta .

Warto podkreślić, że w przypadku wspólników przystępujących do spółki będą oni odpowiadać za wszystkie zaległości podatkowe, których termin płatności upływał w czasie, gdy przystąpili oni do spółki.

W przypadku natomiast byłych wspólników spółki osobowej zgodnie z art. 115 § 2 Ordynacji omawianej regulacji, to będą oni ponosili odpowiedzialność za zaległości podatkowe oraz inne zaległości, o których mowa w art. 52 (chodzi tutaj o zwroty nadpłat podatkowych, które winny były nastąpić a nie nastąpiły) oraz w art. 52a Ordynacji (tutaj z kolei chodzi o nienależne wynagrodzenie płatników czy inkasentów, które nie zostało zwrócone) – których termin płatności upływał w czasie, gdy byli oni wspólnikami spółki.

W doktrynie istnieje rozbieżność czy byli wspólnicy spółek osobowych mogą odpowiadać za zaległości związane z należnością główną (np. odsetki, czy koszty egzekucyjne), których termin płatności upłynął już w momencie, gdy nie byli oni już wspólnikami.

Wypada także nadmienić, że wprowadzenie do regulacji odpowiedzialności solidarnej wspólników wynikające z działalności spółki nie daje podstaw, by organy podatkowe przy orzekaniu zwracały uwagę na wielkość udziałów poszczególnych wspólników w spółce.  Jak wskazał WSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2004 r. (sygn. I SA/Łd 1274/02), „nawet minimalny udział w spółce cywilnej, wynoszący przykładowo 1%, nakazuje zastosowanie wobec takiego wspólnika art. 115 Ordynacji”. Oznacza to, że bez względu na rodzaj i wartość wkładu wniesionych przez wspólnika oraz wysokość partycypowania w zyskach i stratach spółki osobowej ponosi on pełną odpowiedzialność za wszystkie podatkowe zobowiązania spółki.

Jednoczesne orzeczenie o odpowiedzialności spółki i wspólników

Art. 115 § 4 Ordynacji zawiera szczególny tryb orzekania o odpowiedzialności wspólników spółek osobowych.

Zgodnie z brzmieniem tej regulacji orzeczenie o odpowiedzialności wspólników spółek osobowych za zaległości podatkowe tej spółki, nie wymaga uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej tej spółki. Generalnie zatem rozstrzygnięcie merytoryczne w tych sprawach następuje w decyzji orzekającej o odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe spółki.

W jednym postępowaniu określić można zarówno wysokość zobowiązania podatkowego spółki, jak i «osoby trzeciej» ponoszącej odpowiedzialność podatkową. Dotyczy to przy tym także przypadków, gdy przed wydaniem decyzji doszło do rozwiązania spółki, co wyraźnie wynika z treści odesłania zawartego w art. 115 oparr. 5 o.p. Chodzi tu jednak o postępowanie, którego przedmiotem jest orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej, w ramach którego ustawodawca dopuścił – na zasadzie wyjątku – także określenie wysokości zobowiązania” (wyrok WSA w Poznaniu z 13.02.2008 r., I Sa/Po 1171/07 LEX nr 447889).

Pamiętać jednak  należy, że pomimo tak sformułowanej zasady orzekania o odpowiedzialności wspólników spółek cywilnych oraz sa ółek osobowych egzekucja wobec takiego wspólnika będzie mogła zostać podjęta jedynie w przypadku bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Samo zatem wydanie decyzji nie przesądza jeszcze o bezwzględnej konieczności poniesienia przez wspólnika ciężaru finansowego.

Bartłomiej Cogiel – prawnik w Kancelarii Prawnej GACH MIZIŃSKA w Krakowie

Kancelaria Prawna GACH MIZINSKA

Potrzebujesz porady prawnej lub podatkowej?

Wpisz swoje zapytanie. A nasi specjaliści udzielą kompleksowej porady.

Zadanie pytania nic nie kosztuje. Nasi specjaliści skontaktują się z Tobą w ciągu 24h.